Wand- en plafondverlichting

Wat zijn wandverlichting en plafondverlichting?

Wandverlichting en plafondverlichting zijn veelgebruikte vormen van elektrische verlichting. Ze zorgen ervoor dat ruimtes goed zichtbaar zijn en kunnen daarnaast bijdragen aan de sfeer en uitstraling van een omgeving. Beide soorten verlichting zijn verkrijgbaar in verschillende uitvoeringen, met uiteenlopende lichtsterktes en bedieningsmogelijkheden. Wandverlichting wordt aan de muur bevestigd en wordt vaak gebruikt bij entrees, gangen, gevels en terrassen. Plafondverlichting wordt aan het plafond gemonteerd en is vooral geschikt om grotere delen van een ruimte te verlichten, zoals woonkamers, kantoren, winkels en bedrijfshallen. Zowel wandverlichting als plafondverlichting is verkrijgbaar als reguliere verlichting, met een bewegingssensor of met een schemerschakelaar. De keuze hangt af van de plek waar de verlichting wordt gebruikt en de manier waarop deze moet worden ingeschakeld.

Reguliere wandverlichting

Reguliere wandverlichting bestaat uit verlichtingsarmaturen die aan de muur worden bevestigd en doorgaans worden bediend met een lichtschakelaar. Wanneer de verlichting wordt ingeschakeld, blijft deze branden totdat de gebruiker de verlichting weer uitschakelt of een aangesloten regelsysteem dit doet. Dit type verlichting is geschikt voor plaatsen waar regelmatig of gedurende langere tijd licht nodig is. Denk bijvoorbeeld aan gangen, entrees, trappenhuizen en gevels van woningen of bedrijfspanden. Reguliere wandverlichting kan zowel functioneel worden ingezet om een ruimte goed zichtbaar te maken als decoratief om bepaalde delen van een gebouw te accentueren.

Een belangrijk voordeel is dat de gebruiker zelf bepaalt wanneer de verlichting brandt. Daarnaast kan reguliere wandverlichting worden aangesloten op een tijdschakelaar of ander regelsysteem, zodat de bediening gedeeltelijk of volledig automatisch kan verlopen.

Wandverlichting met bewegingssensor

Wandverlichting met bewegingssensor schakelt automatisch in wanneer beweging wordt gedetecteerd. De sensor neemt bijvoorbeeld waar dat iemand naar een voordeur loopt of een gang binnenkomt. Vervolgens gaat de verlichting branden en blijft deze gedurende een ingestelde periode aan. Wanneer er geen nieuwe beweging wordt waargenomen, schakelt de verlichting automatisch weer uit. Deze uitvoering is vooral praktisch op plaatsen waar verlichting niet voortdurend nodig is. Denk aan een achterdeur, oprit, garage, tuinpad of ingang van een bedrijfspand. De verlichting zorgt ervoor dat de omgeving zichtbaar wordt zodra iemand in de buurt komt, zonder dat er eerst handmatig een schakelaar bediend hoeft te worden. Afhankelijk van het model kan de gevoeligheid van de sensor en de brandduur worden ingesteld. Sommige armaturen beschikken bovendien over een schemerfunctie, zodat de verlichting alleen bij voldoende duisternis op beweging reageert.

Wandverlichting met schemerschakelaar

Wandverlichting met schemerschakelaar wordt automatisch ingeschakeld wanneer het omgevingslicht onder een bepaalde grens komt. Zodra het buiten donker genoeg wordt, schakelt de verlichting in. Wanneer het weer licht wordt, schakelt deze automatisch uit. Dit type wandverlichting is bijzonder geschikt voor gevels, entrees, terrassen en toegangen tot woningen of bedrijfspanden waar tijdens de avond en nacht verlichting gewenst is. De gebruiker hoeft de verlichting niet dagelijks handmatig aan en uit te zetten.

Een schemerschakelaar reageert op de hoeveelheid omgevingslicht en niet op beweging. Hierdoor blijft de verlichting doorgaans branden zolang het donker genoeg is. Dit maakt deze uitvoering geschikt voor situaties waarin een vaste basisverlichting gewenst is gedurende de donkere uren.

Reguliere plafondverlichting

Reguliere plafondverlichting bestaat uit armaturen die aan het plafond worden bevestigd of daarin worden ingebouwd. Deze verlichting wordt meestal bediend met een wandschakelaar en wordt gebruikt om een ruimte gelijkmatig te verlichten. Plafondverlichting komt veel voor in woonkamers, keukens, kantoren, winkels, magazijnen en bedrijfshallen. Er zijn verschillende uitvoeringen beschikbaar, waaronder plafonnières, LED-panelen, inbouwspots en opbouwarmaturen. Het voordeel van reguliere plafondverlichting is dat de gebruiker zelf controle houdt over het inschakelen en uitschakelen. Dit is vooral handig in ruimtes waar mensen langere tijd aanwezig zijn en de verlichting naar behoefte wordt gebruikt. De keuze voor een bepaald armatuur hangt onder andere af van de grootte van de ruimte, de gewenste lichtopbrengst en de functie van de verlichting.

Plafondverlichting met bewegingssensor

Plafondverlichting met bewegingssensor schakelt automatisch in wanneer iemand een ruimte binnenkomt of zich binnen het detectiegebied beweegt. Na een vooraf ingestelde periode zonder gedetecteerde beweging schakelt de verlichting weer uit. Deze vorm van verlichting wordt veel toegepast in gangen, toiletten, bergingen, garages, trappenhuizen en andere ruimtes waar mensen niet voortdurend aanwezig zijn. Doordat de verlichting automatisch reageert op beweging, hoeft niemand eraan te denken om de lamp aan of uit te zetten. Dit kan het gebruiksgemak vergroten en het energieverbruik verminderen, vooral wanneer de verlichting anders onnodig lang zou blijven branden. Het is wel belangrijk dat de sensor goed is geplaatst en voldoende gevoelig is om beweging in de ruimte waar te nemen. Sommige modellen kunnen bovendien zo worden ingesteld dat ze alleen bij weinig omgevingslicht inschakelen.

Plafondverlichting met schemerschakelaar

Plafondverlichting met schemerschakelaar schakelt in op basis van de hoeveelheid aanwezig omgevingslicht. Wanneer het donker genoeg wordt, gaat de verlichting automatisch branden. Zodra het omgevingslicht weer boven de ingestelde grens komt, schakelt de verlichting uit. Deze uitvoering kan geschikt zijn voor overdekte buitenruimtes, entrees en andere plekken waar de verlichting afhankelijk van het daglicht moet functioneren. Bij plafondverlichting voor binnenruimtes is het belangrijk om te controleren of een schemerschakelaar daadwerkelijk geschikt is voor de situatie, omdat sommige ruimtes ook overdag weinig daglicht ontvangen. Een schemerschakelaar werkt anders dan een bewegingssensor. De schemerschakelaar reageert op lichtniveau, terwijl een bewegingssensor reageert op beweging. Een armatuur met uitsluitend een schemerschakelaar blijft daarom doorgaans branden zolang het donker genoeg is, ook wanneer er niemand aanwezig is.

Energieverbruik en energiebesparing

Het energieverbruik van wand- en plafondverlichting hangt af van het vermogen, het type lichtbron en de tijd dat de verlichting brandt. LED-verlichting wordt veel toegepast vanwege de relatief hoge lichtopbrengst bij een laag energieverbruik en de doorgaans lange levensduur. Verlichting met bewegingssensor kan energie besparen doordat deze alleen inschakelt wanneer beweging wordt waargenomen en aan de ingestelde voorwaarden is voldaan. Vooral in ruimtes die niet voortdurend worden gebruikt, kan dit voordelig zijn. Verlichting met schemerschakelaar voorkomt dat buitenverlichting overdag onnodig blijft branden. Deze verlichting kan echter gedurende de hele avond en nacht ingeschakeld blijven. Wanneer de verlichting alleen nodig is bij aanwezigheid van personen, kan een combinatie van een bewegingssensor en een schemerschakelaar geschikter zijn. Reguliere verlichting kan eveneens efficiënt worden gebruikt, bijvoorbeeld door deze uit te schakelen wanneer de ruimte niet wordt gebruikt of door een tijdschakelaar toe te passen.

Wandverlichting en plafondverlichting zijn verkrijgbaar in verschillende uitvoeringen, elk met een eigen manier van bedienen. Reguliere verlichting biedt directe controle over het in- en uitschakelen, terwijl verlichting met bewegingssensor automatisch reageert op aanwezigheid. Verlichting met schemerschakelaar wordt juist aangestuurd door de hoeveelheid omgevingslicht. De juiste keuze hangt af van de ruimte, het gebruik en de gewenste mate van automatisering. Door rekening te houden met de lichtopbrengst, het energieverbruik, de montage en de aansturing kan een verlichtingsoplossing worden gekozen die zowel praktisch als energiezuinig is.